Azotany w wodzie – przyczyny i zapobieganie

azotany w wodzie czym są

Woda staje się coraz bardziej luksusowym dobrem, jednak na co dzień rzadko zastanawiamy się nad jej jakością, odkręcając po prostu kran. Niemniej jednak jakość wody, której używamy do codziennych czynności, takich jak mycie czy gotowanie, jest kluczowa. Różne sposoby jej oczyszczania pozwalają uniknąć skażeń, takich jak obecność azotanów w wodzie, które mogą szkodzić zdrowiu ludzi oraz zwierząt. 

Co to są azotany?

Zastanawiasz się, co to są azotany? Są one pochodnymi kwasu azotowego, którego używa się do ograniczania namnażania się bakterii. Są znane głównie z szerokiego zastosowania w rolnictwie. Ich nadmiar może jednak przekształcić się w szkodliwe azotyny w wodzie, szczególnie na obszarach rolniczych z nadmiernym stosowaniem nawozów azotowych. Sytuacja ta może wynikać, na przykład z braku szczelności szamba. 

Pomimo potrzeby dostarczania azotu dla roślin, nadmiernie nawożenie nim może prowadzić do skażenia wody, co szkodzi procesom jej uzdatniania, a przede wszystkim zdrowiu ludzi.

Wysokie stężenie azotanów w wodzie często wynika z procesów mineralizacji materii organicznej lub z procesów nitryfikacji. Są one obecne ze względu na łatwo rozpuszczalne minerały i mogą być wynikiem działań antropogenicznych, czyli tak jak już wspomniano, stosowania nawozów na obszarach rolniczych. Nie zaleca się spożywania wody o zwiększonym stężeniu azotanów, zwłaszcza przez niemowlęta i małe dzieci. Są one szczególnie podatne na negatywne skutki ich działania.

Stosowanie azotu w rolnictwie a przepisy prawa 

Zrównoważone rolnictwo koncentruje się na efektywnej produkcji bezpiecznej żywności, dbając jednocześnie o zasoby naturalne, dochody rolników oraz dobrostan zwierząt i bioróżnorodność. 

Azot stosowany na szeroką skalę w tej dziedzinie, jest dostarczany roślinom różnymi drogami, na przykład poprzez nawozy mineralne, naturalne i biologiczne wiązanie oraz przez bakterie symbiotyczne. Jego stosowanie podlega jednak przepisom prawnym, których należy ściśle przestrzegać. Pozwala to uniknąć negatywnych konsekwencji dla środowiska i zdrowia ludzi. 

W ogólnym sensie, regulacje dotyczące wykorzystania azotu, poruszają następujące kwestie: 

  • dawkowanie i sposób aplikacji nawozów, 
  • sposoby ich bezpiecznego składowania i transportu, 
  • obowiązek analizy gleby przed nawożeniem w celu określenia rzeczywistych potrzeb roślin.

Nawożenie, w którym wykorzystuje się przede wszystkim azot, ma na celu zapewnienie wybranym gatunkom odpowiednich składników pokarmowych. Pozwala to uzyskać opłacalne plony przy zminimalizowaniu jego negatywnego wpływu na środowisko i zdrowie ludzi.

Jak wpływa nadmiar azotu na organizm człowieka? 

Nadmiar azotu w organizmie człowieka ma wiele negatywnych skutków. Jego obecność w wodzie jest szkodliwa, zwłaszcza w dużych ilościach. Azotany przedostają się do niej głównie siecią wodociągową oraz poprzez gleby, a w dużych stężeniach mogą drażnić śluzówkę jelita cienkiego i prowadzić do zespołu złego wchłaniania. Około 25% z nich przekształca się w toksyczne azotyny. Substancje te wykazują szereg negatywnych skutków zdrowotnych. Mogą między innymi: 

  • być przyczyną sinicy i niedotlenienia tkanek, 
  • powodować niedokrwistość, 
  • obniżać zdolność organizmu do wchłaniania witamin A oraz z grupy B, 
  • zaburzać wchłanianie białka, tłuszczu i węglowodanów, 
  • przyczyniać się do uszkodzenia niektórych struktur mózgu, 
  • zaburzać pracę tarczycy oraz funkcjonowanie błony śluzowej jelita cienkiego, 
  • zmniejszać zdolności odpornościowe jelita cienkiego, 
  • wywoływać nowotwory żołądka lub jelita.

Ponadto istnieje podejrzenie, że nadmiar azotu w organizmie człowieka zwiększa ryzyko nadciśnienia, insulinooporności, choroby Alzheimera i stłuszczenia wątroby.

Zapobieganie przenikaniu azotanów do wody 

Ochrona wód przed zanieczyszczeniami azotanami pochodzenia rolniczego stanowi istotny priorytet europejskiej polityki środowiskowej. Jest jednocześnie głównym wyzwaniem na styku ochrony ekosystemów wodnych i rozwoju rolnictwa. Wśród zobowiązań państw członkowskich wymienia się między innymi konieczność wyznaczenia stref o szczególnym zagrożeniu związkami azotu oraz opracowania programów ochrony dla tych obszarów. 

Celem tych działań jest zapewnienie ochrony wód powierzchniowych i podziemnych przed negatywnym wpływem azotanów pochodzących z działalności rolniczej.

Istnieje kilka metod usuwania azotanów z wody, które z powodzeniem można zastosować we własnym domu. Należą do nich głównie: 

  • filtracja, 
  • odwrócona osmoza, 
  • oczyszczanie biologiczne, 
  • stosowanie specjalnych preparatów chemicznych, 
  • korzystanie z dedykowanych urządzeń oraz specjalnych technik oczyszczania wody, jak destylacja czy elektroliza. 

Dodatkowo zmiana źródła poboru, monitorowanie oraz ograniczanie emisji azotanów są istotnymi krokami w utrzymaniu czystości wody. Jak widać, istnieje zatem szeroki zakres metod usuwania azotanów z wody, które mogą być dostosowane do różnych warunków i potrzeb. Ważne jest również podejmowanie działań prewencyjnych oraz monitorowanie ich emisji, aby zapobiec nadmiernemu gromadzeniu się tych szkodliwych związków w środowisku wodnym.

Want to receive the hottest news?
Subscribe us to keep up-to-date!